De staat van de Brabantse verduurzamings-installatiemarkt in 2026
Jaarrapport 2026: marktomvang, vraag, aanbod, beleid en trends in de Brabantse verduurzamings-installatiebranche. Cijfers van CBS, TNO, RVO, Holland Solar, Vereniging Warmtepompen, Techniek Nederland en Provincie Noord-Brabant. Geen marketing — analyse.
Update-disclaimer. Dit rapport wordt jaarlijks bijgewerkt door Ruberio. De volgende editie verschijnt rond mei 2027. Cijfers in dit document hebben peildatum april 2026, tenzij anders vermeld. Onnauwkeurigheden of nieuwe bronnen? Mail mij op ruben@ruberio.nl en ik verwerk ze in de volgende editie.
Executive summary#
Vijf kernpunten voor wie geen tijd heeft voor het hele rapport:
- De Brabantse installatiemarkt is groot, maar verzadigd op het laaghangende fruit. Er staan circa 4.676 installatiebedrijven ingeschreven in Noord-Brabant en ~35% van de Nederlandse huishoudens heeft inmiddels zonnepanelen. De groei van nieuwe systemen daalt; de groei van service en complexiteit neemt toe.
- De warmtepompmarkt verschuift, niet krimpt. Landelijk groeide de all-electric lucht-water-warmtepomp ~50% in 2025, terwijl de hybride ~6% kromp. Bijna 1 op de 11 Brabantse koopwoningen heeft inmiddels een warmtepomp — boven het landelijk gemiddelde van 1 op 12.
- De zonnepanelenmarkt is gehalveerd; thuisbatterijen zijn geëxplodeerd. Residentiële PV-installaties zakten van 2,55 GWp (2023) naar 1,13 GWp (2024). De thuisbatterijmarkt groeide ~140% in 2025 (≈89.200 nieuwe installaties). Het einde van de salderingsregeling per 1 januari 2027 is de aanjager.
- Het personeelstekort is structureel. 67% van de techbedrijven meldt een tekort aan vakmensen, vooral op MBO-4-niveau. Bij ongunstig instroomscenario kan het tekort in 2029 boven de 15.000 vakmensen uitkomen — direct beperkend voor de Brabantse capaciteit.
- Faillissementen zijn geen incident. In 2025 vielen meerdere zonnepanelen- en thuisbatterij-installateurs om door politieke onzekerheid en cashflowproblemen. De markt consolideert. Lokale installateurs met een gezonde servicebasis houden het langer vol dan groeispurters op één productlijn.
Inhoudsopgave#
- De marktomvang in Brabant
- De vraagzijde
- Beleid & subsidies
- De aanbodzijde
- Trends & technologie
- Uitdagingen voor installateurs
- Kansen voor 2026
- Vooruitblik 2027–2030
- Conclusie & vooruitblik
- Methodologie
- Bronnen
- Over Ruberio
Deel 1 — De marktomvang in Brabant#
1.1 Aantal installatiebedrijven#
Op basis van KvK-data (geaggregeerd via CompanyData, peildatum 2026) staan in Noord-Brabant 4.676 installatiebedrijven ingeschreven. Landelijk zijn dat er 29.909. Brabant herbergt daarmee ~15,6% van de Nederlandse installatiebedrijven, terwijl het ~14,8% van de Nederlandse bevolking heeft — dus relatief licht oververtegenwoordigd, mede door de industriële kern Eindhoven en het MKB-rijke Hart van Brabant.
| Regio | Aantal installatiebedrijven (2026) | % van NL |
|---|---|---|
| Nederland totaal | 29.909 | 100% |
| Noord-Brabant | ~4.676 | ~15,6% |
| Eindhoven (gem.) | 76 | — |
| Helmond (gem.) | 47 | — |
| Best (gem.) | 11 | — |
Bron: CompanyData (KvK-derivaat, 2026); Installatiebedrijf-gids.nl per gemeente, 2025.
1.2 Marktomvang in euro's#
Techniek Nederland en Wij Techniek geven voor de landelijke installatiebranche een omzet van circa €33 miljard met 190.000+ werkenden (2025). Toegerekend op basis van het Brabantse aandeel komt dat neer op een grove schatting van €4,8–5,2 miljard omzet in Brabant, waarvan ruwweg €1,5–1,8 miljard verduurzamings-gerelateerd is (warmtepomp, PV, isolatie, batterij, laadinfra). Dit is een orde-van-grootte-schatting; provinciale cijfers worden niet door CBS uitgesplitst.
1.3 Aantal installaties 2025 (landelijk + Brabant-extrapolatie)#
| Segment | NL 2025 (verkochte/geïnstalleerde systemen) | Brabant-aandeel (~14,8%) |
|---|---|---|
| Warmtepompen totaal | ~275.000 | ~40.700 |
| waarvan all-electric lucht-water | sterk groeiend (~+50% YoY) | — |
| waarvan hybride lucht-water | ~40.000 (–6% YoY) | ~5.900 |
| Zonnepanelen residentieel (GWp) | ~1,13 GWp (2024 NL); 2025 vermoedelijk ~1,0–1,2 GWp | ~150–180 MWp |
| Thuisbatterijen | ~89.200 nieuwe systemen | ~13.200 |
| Isolatie (ISDE-gesubsidieerde maatregelen) | claim €248,8 mln in 2025 | onbekend |
Bronnen: CBS Monitor Warmtepompen 2025, Vereniging Warmtepompen, Holland Solar Trendrapport, Dutch New Energy / Zonneplan thuisbatterij-tracker, RVO ISDE-budget 2025.
1.4 Marktaandelen segmenten (Brabantse verduurzamings-installateurs)#
Op basis van eigen marktscan en KvK SBI-codes (40.x / 43.22) bedienen Brabantse installateurs grofweg deze segmenten:
- Warmtepomp + cv-vervanging: ~30% van de bedrijven (vaak loodgieter/cv-monteur-oorsprong)
- Zonnepanelen residentieel: ~25% (waarvan veel ZZP'ers en kleinere bedrijven)
- Isolatie: ~15% (vaak gespecialiseerd, bouw-georiënteerd)
- Multi-discipline (PV + WP + batterij): ~20% (groeiende categorie, met hogere marges)
- Zakelijk/utiliteit + nichediensten (laadinfra, HEMS, koeling): ~10%
1.5 Geografische spreiding binnen Brabant#
De Brabantse installatiemarkt is geografisch ongelijk verdeeld. De Brainport-regio rond Eindhoven heeft de hoogste concentratie installateurs per 1.000 woningen, gevolgd door Hart van Brabant (Tilburg-Oisterwijk-Goirle-Moergestel) en Noordoost-Brabant (Den Bosch-Oss). De relatief landelijke Kempen (Eersel, Bladel, Reusel-De Mierden) heeft het laagste aantal installateurs per huishouden, maar tegelijk de hoogste warmtepomp-penetratie — een teken dat lokale vraag naar verduurzaming sneller groeit dan het aanbod.
| Regio Brabant | Karakteristiek | Implicatie voor installateurs |
|---|---|---|
| Brainport (Eindhoven e.o.) | Hoge dichtheid bedrijven, sterke concurrentie | Specialisatie noodzakelijk |
| Hart van Brabant (Tilburg–Goirle–Moergestel) | Gemiddelde dichtheid, MKB-rijk | Goede balans vraag/aanbod |
| Noordoost (Den Bosch–Oss–Uden) | Sterke groei woningvoorraad | Volumegroei mogelijk |
| Kempen / De Meierij | Lage dichtheid, hoge WP-adoptie | Onderbediende markt |
| West-Brabant (Breda–Roosendaal) | Gemiddeld, met logistieke oriëntatie | Combinatie zakelijk + residentieel |
Deel 2 — De vraagzijde#
2.1 Brabantse woningvoorraad#
Op 1 januari 2026 telt Noord-Brabant ruim 1,2 miljoen woningen (CBS). In 2025 kwamen er per saldo bijna 12.000 woningen bij. Brabant blijft één van de provincies met de sterkste relatieve groei.
2.2 Energielabels-verdeling#
Landelijke peildatum eind 2023 (CBS): zo'n 60% van de woningen had label A, B of C; ~40% label D of slechter. Brabant volgt het landelijk patroon, met regionale uitschieters: gemeenten als Eersel halen relatief hoge warmtepomp-penetratie (16,7% in koopwoningen), terwijl oudere stedelijke kernen (delen van Tilburg, Den Bosch) achterblijven met label E/F-aandelen boven 30%.
2.3 Verduurzamingstempo#
| Type ingreep | NL 2023 | NL 2024 | NL 2025 | Trend 2026 (verwacht) |
|---|---|---|---|---|
| Warmtepompen verkocht (incl. airco) | ~457.000 | ~393.000 (–14%) | ~275.000 (excl. airco) | Lichte groei voorzien |
| PV residentieel (GWp) | 2,55 | 1,13 | ~1,0–1,2 | Stabiel/dalend pre-2027 |
| Isolatie ISDE-claims | — | — | €248,8 mln | Stijgend |
| Thuisbatterijen | klein | ~37.000 | ~89.200 | +50–100% verwacht |
Bronnen: CBS Monitor Warmtepompen 2025, Holland Solar Trendrapport, RVO ISDE-budgetstand jan 2026, DNE Research / Solar Magazine thuisbatterij-tracker.
2.4 Consumentenvertrouwen en koopbereidheid#
De koopbereidheid voor verduurzaming kreeg in 2024–2025 drie tegenwinden:
- Politieke onzekerheid over de hybride-warmtepomp-verplichting (eerst 2026, geschrapt door kabinet-Schoof, opnieuw aangekondigd door kabinet-Jetten met ingangsdatum 2029/2030).
- Einde salderingsregeling per 1-1-2027 (terugverdientijd PV gestegen van ~5 naar ~9 jaar).
- Stabilisatie energieprijzen: na de pieken van 2022–2023 zakte de gemiddelde stroomprijs naar ~€0,23/kWh begin 2026 en de gasbelasting steeg naar ~€0,73/m³ — een wisselend prikkelpatroon.
Tegelijk groeit de behoefte aan zelfvoorziening en energiezekerheid: dit verklaart de explosieve groei van thuisbatterijen.
2.5 Impact gas-uitfasering en warmtenetten#
Brabant heeft buurten met warmtenetten in opmars (o.a. Tilburg, Den Bosch, Eindhoven), maar in landelijk Brabant — Hilvarenbeek, Oirschot, Moergestel, Goirle — blijft individuele all-electric of hybride de dominante route. Voor installateurs in deze gemeenten betekent dit: warmtenet is geen serieuze concurrent in jouw werkgebied; de keuze is vrijwel altijd cv-ketel vs. (hybride) warmtepomp.
2.6 Gedragsverschuiving: van prijs naar zelfvoorziening#
Tot 2022 stond bij Brabantse huiseigenaren één vraag centraal: wat is mijn terugverdientijd? Vanaf 2023, met de naschokken van de gascrisis, kantelt de motivatie zichtbaar:
- Energiezekerheid (geen afhankelijkheid van Russische gasstromen) — speelde sterk in 2022/2023.
- Politieke stabiliteit van regelingen (saldering, ISDE) — speelt nu het sterkst.
- Comfort en woonbeleving (vloerverwarming, koeling) — groeiend belang.
- Toekomstwaarde van de woning (energielabel + WOZ + hypotheekrente-korting) — onderschat maar kritisch.
Voor installateurs betekent dit dat de salesgesprek-volgorde verandert. Wie binnenkomt met "ik laat u zien wat u terugverdient" mist 60% van de huidige besluitvormers. Wie binnenkomt met "ik laat u zien hoe uw huis er in 2030 bijstaat" wint vertrouwen.
Deel 3 — Beleid & subsidies#
3.1 ISDE 2025 vs 2026#
| Element | ISDE 2025 | ISDE 2026 |
|---|---|---|
| Beschikbaar budget | €550 mln | Vergelijkbaar (~€550–600 mln verwacht) |
| Aantal aanvragen 2025 | 215.454 (323.104 maatregelen) | n.t.b. |
| Geclaimd bedrag (jan 2026) | €469,1 mln woningeigenaren + €37,3 mln zakelijk | n.t.b. |
| Isolatie-claim 2025 | €248,8 mln | Hogere bedragen per m² |
| Glasisolatie | €65,50/m² (oud) → €111/m² (triple) | Conform 2025 + 2× aanvraag binnen 24 mnd |
| Looptijd subsidie tot | 31 december 2030 | 31 december 2030 |
Bron: RVO.nl — ISDE: Stand van zaken budget (peildatum 05-01-2026); RVO ISDE: wat wijzigt er 2025/2026.
Belangrijke observatie: Ondanks het budget van €550 mln viel de daadwerkelijke uitputting voor het warmtepomp-deel lager uit dan verwacht (Ministerie van Financiën, jaarverslag 2024). Dit is een direct gevolg van de geschrapte hybride-verplichting en de afnemende vraag.
3.2 Salderingsregeling — definitief einde per 1-1-2027#
De Eerste Kamer heeft de Wet beëindiging salderingsregeling (36.611) aangenomen. Per 1 januari 2027:
- Geen saldering meer van zelf opgewekte vs. afgenomen elektriciteit.
- Wettelijke terugleververgoeding van minimaal 50% van het kale leveringstarief tot 2030.
- Terugverdientijd PV stijgt van ~5 jaar naar ~9 jaar (Milieu Centraal-berekening).
- Aanjager voor thuisbatterijen en HEMS-systemen.
Bron: Eerste Kamer wetsvoorstel 36.611; Rijksoverheid; Consumentenbond; Vitec-Vabi.
3.3 Provinciaal beleid Brabant#
Provincie Noord-Brabant heeft in haar Energieperspectief vastgelegd:
- 2030-doel: 50% van energie uit hernieuwbare bronnen, 55% CO₂-reductie t.o.v. 1990.
- 2050-doel: 100% energie-neutrale woon- en werkomgeving.
- 35% van het Brabantse energieverbruik gaat naar woningen en gebouwen.
- Brabantse Aanpak Netcongestie (i.s.m. TenneT, Enexis, RES-regio's) actief sinds 2024.
3.4 BENG, energielabels en hybride-verplichting#
- BENG (Bijna Energieneutrale Gebouwen) is sinds 2021 verplicht voor nieuwbouw.
- Hybride-warmtepomp-verplichting: oorspronkelijk 2026, geschrapt door kabinet-Schoof (jul 2024), nieuw plan kabinet-Jetten: slimme hybride warmtepomp als minimumnorm vanaf 2029 bij ketelvervanging, met verplichte ingangsdatum 2030.
- Implicatie installateurs: 2026–2028 is een onzekere transitieperiode. Wie nu adviseert "wachten met verduurzaming" verliest klanten; wie integraal adviseert (label + cv + PV + batterij) wint marge.
Deel 4 — De aanbodzijde#
4.1 Marktstructuur in Brabant#
Zonder concurrenten met naam te noemen, ziet de Brabantse aanbodzijde er als volgt uit:
- Grote landelijke ketens (10+ vestigingen, ≥€10 mln omzet): ~5–8 spelers actief in Brabant. Karakteristiek: gestandaardiseerde processen, callcenter, lage marges per project, hoog volume, weinig regionale binding.
- Regionale MKB-installateurs (5–50 fte, Brabant-only of Brabant + aangrenzend): ~150–250 spelers. Karakteristiek: persoonlijk contact, sterk in service, schaalbeperking op multidisciplinaire projecten.
- ZZP'ers en kleine teams (1–4 fte): ~3.500–4.000 inschrijvingen. Karakteristiek: gespecialiseerd (vaak alléén PV óf alléén WP), kwetsbaar bij faillissement leverancier, weinig structurele aftercare.
- Bouw- en isolatiebedrijven die verduurzaming bijschakelden: ~200–300 inschrijvingen. Karakteristiek: sterke uitvoeringscapaciteit, zwakke digitale aanwezigheid.
4.2 Toetreding vs. uittreding#
- Toetreding 2020–2023: explosief, vooral PV-only ZZP'ers tijdens de zonnepanelenboom.
- Uittreding 2024–2026: opvallend, met meerdere spraakmakende faillissementen in 2025 (o.a. Solar Fusion B.V., Zonmaat B.V., De Jonge Techniek B.V., Duurzaam Energie Platform B.V.). Hoofdoorzaken: ingestorte vraag PV, politieke onzekerheid salderingsregeling, klanten die zelf failliet gingen.
- Netto effect 2025: stagnatie tot lichte krimp van het aantal verduurzamings-only bedrijven; multidisciplinaire installateurs groeien.
4.3 Personeel en vakmensen-tekort#
- Werkenden installatiebranche NL: 190.000+ (Techniek Nederland, 2025).
- Verwacht 2029: ~154.300 werkenden (afhankelijk van scenario; mogelijk groter bij betere instroom).
- TechBarometer 2025: 67% van de techbedrijven ervaart tekort, vooral op MBO-4-niveau (installateurs, servicemonteurs).
- Bottleneck-beroepen: 30% komt uit bouw- en installatie.
- Studentenstroom: techniekstudenten 2023/24: –6% vergeleken met voorgaand jaar.
Bronnen: Techniek Nederland, Wij Techniek arbeidsmarktprognose 2025–2029, TechBarometer 2025.
4.4 Materiaal- en leveringsproblemen#
- Warmtepompen: levertijden zijn in 2025 genormaliseerd (4–8 weken); een paar populaire merken kennen pieken (12+ weken).
- Thuisbatterijen: wachttijden lopen op door explosieve vraag — schaarste verwacht in 2026 als de vraag opnieuw verdubbelt.
- PV-modules: ruim beschikbaar, prijzen historisch laag (~€0,08–0,12/Wp module-niveau).
- Slimme meters / netcomponenten: punt van zorg bij grootschalige HEMS-uitrol.
Deel 5 — Trends & technologie#
5.1 Hybride vs. all-electric warmtepompen#
De markt verschuift onmiskenbaar richting all-electric. Verkoopcijfers Vereniging Warmtepompen / CBS 2025:
| Type | NL 2024 | NL 2025 | YoY |
|---|---|---|---|
| Hybride lucht-water | ~42.500 | ~40.000 | –6% |
| All-electric lucht-water | snel groeiend | ~+50% | +50% |
| Water-water (bodem) | groeiend | groeiend | + |
Bron: warmte-pompen.nl (Vereniging Warmtepompen) verkoopcijfers Q1–Q4 2024/2025.
Implicatie voor installateurs: hybride blijft een instaproute voor slecht-geïsoleerde woningen, maar de marge zit toenemend in all-electric + isolatie + lucht-lucht-airco-combinaties.
5.2 Zonnepanelen + thuisbatterijen#
- Aantal thuisbatterijen NL maart 2026: 35.000+ geregistreerd (Netbeheer Nederland), waarvan ~89.200 nieuw geïnstalleerd in 2025 alleen.
- Capaciteit: ~1,5 GWh nieuw in 2025; eind 2025 totaal ~3 GWh in Nederland.
- Zelfconsumptie zonder batterij: ~30%. Met batterij: 70–80%.
- Verwachte verdubbeling 2026 (Romano Hagen, De Centrale).
5.3 Slimme energiesystemen (HEMS)#
- Marktomvang NL 2025: ~€324 mln, verwachte CAGR 8,28% tot 2029.
- Aantal huishoudens met EMS eind 2024: 407.000.
- Vier-tarievenstructuur (low/avg/high/very-high) wordt geïmplementeerd richting 2028, wat de business case voor HEMS + batterij sterk verbetert.
5.4 Warmte-koude-opslag (WKO)#
WKO blijft een nichesegment voor utiliteit en grotere VvE-complexen in Brabantse steden. Geen mainstream-toepassing voor de gemiddelde grondgebonden woning in Moergestel, Oirschot of Hilvarenbeek.
5.5 Digitalisering: offertes, monitoring, aftercare#
- Offerteprocessen worden geautomatiseerd via configurators (PV-rekentools, warmtepomp-quickscans).
- Monitoring as a service: bij faillissementen blijkt monitoring-toegang vaak het eerste dat wegvalt — een gat dat onafhankelijke partijen invullen.
- Service-platformen voor onderhoudscontracten (jaarlijkse inspectie WP/PV/batterij) groeien snel als terugkerende-omzet-model.
5.6 Netcongestie als technologische kantelpunt#
De Brabantse netcongestie is geen voorbijgaand fenomeen. Enexis startte in 2025 een pilot met "zonnedimmen" waarbij huiseigenaren 30 cent per kWh ontvangen voor het tijdelijk uitschakelen van hun panelen. In vijf gebieden in Noord-Brabant en Overijssel zijn grote afnemers verplicht flexibel vermogen aan te bieden.
Voor de Brabantse installateur betekent dit:
- Nieuwe aansluitingen voor PV kennen langere doorlooptijden in congestiegebieden.
- Thuisbatterij + dynamisch contract + HEMS wordt het standaardtrio in nieuwe offertes — zonder batterij is de business case na 2027 marginaal.
- Salescijfers: een batterij toevoegen aan een PV-pakket verhoogt het projectvolume met €4.000–€9.000 (bruto), zonder de installatietijd evenredig te laten stijgen.
5.7 De dynamische tarievenstructuur 2028#
Het kabinet heeft (oktober 2025) de invoering aangekondigd van een vier-tarievenstructuur voor het laagspanningsnet (low / average / high / very high), gekoppeld aan netbelasting. Dit betekent dat huishoudens met een batterij + HEMS de terugverdientijd zien dalen, terwijl huishoudens zonder slim systeem juist nettarieven gaan betalen die kunnen oplopen. De installateur die nu klanten dit verhaal kan uitleggen, sluit deals waar prijsvechters tegen muren aanlopen.
Deel 6 — Uitdagingen voor installateurs#
6.1 Wervingsproblemen#
- 67% van techbedrijven meldt personeelstekort (TechBarometer 2025).
- Verwacht tekort 2029: bij ongunstig scenario >15.000 vakmensen tekort landelijk.
- Brabant-specifiek: in industrieregio's (Brainport Eindhoven) concurreert de installatiesector met chip- en machinebouw om hetzelfde MBO-4-talent.
6.2 Marges onder druk#
- PV-marges: gehalveerd t.o.v. 2021–2022 piek door overcapaciteit en consumentenvertrouwen-deuk.
- Warmtepomp-marges: stabiel, maar kosten-personeel stijgen sneller dan tarieven kunnen meegroeien.
- Thuisbatterij-marges: aantrekkelijk in 2025, maar door cowboy-instromers neemt prijsdruk toe.
6.3 Garantieclaims warmtepompen eerste generatie#
Installaties uit 2018–2021 (eerste hybride-boom) lopen nu tegen claims aan: communicatieproblemen tussen WP en cv-ketel, verkeerd ingeregelde thermostaten, ondergedimensioneerde radiatoren. Kassa (BNNVARA) en consumentenprogramma's brengen dit in beeld. Reputatierisico voor de hele branche — de installateur die zijn aftercare strak heeft, profiteert.
6.4 Reputatierisico's#
- Faillissementen 2025 schaden vertrouwen: monitoring stopt, service-contracten vervallen.
- Cowboys in thuisbatterijmarkt: onderzoek onder 1.365 huishoudens toonde dat de meeste verkochte thuisbatterijen fors te groot zijn voor het feitelijke verbruikspatroon.
- Politieke draaiingen (verplichting wel/niet) ondermijnen klantvertrouwen.
6.5 Concurrentie grote ketens vs. lokaal#
Grote landelijke ketens domineren Google Ads en SEO voor termen als "zonnepanelen offerte" en "warmtepomp prijzen". Lokale installateurs verliezen daar volume. Tegelijk wint het lokale aanbod terug op:
- mond-tot-mondreclame in dorpskernen,
- lokale SEO ("warmtepomp Moergestel", "zonnepanelen Oirschot"),
- persoonlijk contact en aftercare-kwaliteit.
Deel 7 — Kansen voor 2026#
7.1 VvE-segment#
- 1,4 mln woningen in NL onder VvE-beheer.
- Nationaal Warmtefonds: €232 mln aan VvE-leningen verstrekt (+35% YoY), bijna 11.000 woningen geholpen.
- Vanaf juli 2025: VvE Ledenlening beschikbaar.
- Slechts €36,5 mln aan VvE-verduurzamingssubsidies aangevraagd in 2025 — groot onbenut potentieel.
VvE's vragen specialisme (besluitvorming, MJOP-integratie, gefaseerde uitvoering) — een logische groeiroute voor middelgrote Brabantse installateurs.
7.2 Onderhoudscontracten en service-uren#
Eerste-generatie warmtepompen uit 2018–2022 zitten nu in hun service-window. Periodiek onderhoud (€150–250/jaar/woning) is voorspelbare omzet en bindt klanten. Wie hier nu een portefeuille opbouwt, heeft over 5 jaar een waardevolle installed base.
7.3 Adviesrol naar bewoners#
Door de complexiteit (label + isolatie + WP + PV + batterij + HEMS + dynamisch contract) groeit de behoefte aan één integrale adviseur. Installateurs die advies-uren factureren (€75–125/uur) onderscheiden zich van prijsvechters die alleen op offerte concurreren.
7.4 Service-uren vs. montage-uren#
Vuistregel uit gesprekken met Brabantse installateurs: in 2022 was 80% van de uren montage, 20% service. In 2026 verschuift dat naar 60/40 — en dat is goed nieuws, want service-uren zijn margerijker en minder seizoensafhankelijk.
7.5 Niche-specialisatie#
Hoog-marge niches voor 2026:
- Monumenten / rietendaken (specialistische isolatie + PV).
- Off-grid hobbyboerderijen in landelijk Brabant (volledig autarkische systemen).
- Laadinfra zwaardere voertuigen (campers, bestelbussen) bij ZZP'ers.
- Slimme HEMS-installaties met dynamische tarieven (vereist data-skill, weinig concurrentie).
7.6 De zakelijke MKB-markt in Brabant#
De residentiële verzadiging maakt de zakelijke markt — Brabantse loodsen, kantoren, agrarische bedrijven — relatief aantrekkelijker. SDE++-projecten kennen weliswaar lage voltooiingspercentages (~30% volgens Holland Solar door netcongestie), maar voor middelgrote daken (50–250 kWp, vaak zónder SDE++) blijft de business case sterk. Brabantse installateurs met ervaring in zowel residentieel als zakelijk hebben een kostenvoordeel: dezelfde monteurs, andere klanten.
7.7 Cross-selling tussen disciplines#
De grootste onbenutte omzet zit niet in nieuwe klanten — die zit in bestaande klanten. Iemand die in 2020 zonnepanelen liet plaatsen, is nu kandidaat voor:
- Thuisbatterij (terugverdientijd nu 6–9 jaar).
- HEMS (~€1.000–€2.500 incl. installatie).
- Hybride of all-electric warmtepomp (cv-ketel in 2026 nog OK, in 2030 problematisch).
- Vloerverwarmings-renovatie (LT-systeem voorbereiden voor toekomstige WP).
Een eenvoudige e-mail- of belactie naar een PV-bestand van 500 klanten levert in onze ervaring 30–60 leads en 8–15 nieuwe projecten op — kosten: een paar honderd euro aan tijd. Veel installateurs benutten deze database niet.
Deel 8 — Vooruitblik 2027–2030#
8.1 Wat blijft#
- Personeelstekort: tot minstens 2030 een rem op de capaciteit van élke installateur.
- Subsidie-afhankelijkheid: ISDE blijft tot eind 2030; daarna onzeker.
- Politieke wisseling: elk kabinet sleutelt aan verplichtingen — installateurs moeten wendbaar blijven.
- Lokale binding: voor woningeigenaren in Moergestel, Hilvarenbeek, Goirle blijft de buurman-installateur het eerste aanspreekpunt.
8.2 Wat verandert#
- Salderingsregeling weg per 2027 → batterij + HEMS worden standaard.
- Hybride-WP-norm 2029/2030 → cv-ketel-verkoop daalt structureel.
- Vier-tarievenstructuur 2028 → consument heeft economisch belang bij flexibiliteit.
- Warmtenetten nemen aandeel in stedelijke kernen (Eindhoven, Tilburg, Breda, Den Bosch) → individuele WP-markt schuift naar de buitengebieden.
- AI-gedreven offerteproces (LLM-geassisteerde quickscans) verkort de salescyclus drastisch.
8.3 Implicaties voor installateursondernemingen#
| Type bedrijf | Strategische prioriteit 2027–2030 |
|---|---|
| ZZP / klein team (1–4 fte) | Specialiseer (één discipline of één doelgroep), bouw service-portefeuille |
| MKB regionaal (5–50 fte) | Multidiscipline (WP + PV + batterij + HEMS), VvE-tak openen |
| Groot regionaal (50+ fte) | Procesautomatisering, eigen monteursopleiding, datagedreven aftercare |
| Bouw/isolatie met verduurzamingstak | Integrale aanbieder positie ("label-stappen" + installaties in één pakket) |
Conclusie & vooruitblik#
De Brabantse verduurzamings-installatiemarkt zit in een transitiefase. De jaren van "alles wat je oplevert wordt verkocht" zijn voorbij. Wat overblijft is een markt waar specialisme, aftercare en lokale binding doorslaggevend zijn voor wie de komende vijf jaar overleeft en groeit.
Drie observaties voor de Brabantse installateur:
- Stop met op volume sturen, begin op service. Service-uren zijn waar je marge zit, en waar je klant aan je gebonden blijft.
- Word multidisciplinair of word ultra-specialist. Het midden — "we doen ook wel zonnepanelen erbij" — is de gevaarlijkste positie.
- Maak je digitaal vindbaar in jouw werkgebied. Lokale SEO, sterke offertepagina's, mobielvriendelijke site. Anders winnen de landelijke ketens jouw kilometer-cirkel.
Het volgende rapport (mei 2027) zal de eerste post-saldering-cijfers bevatten, het effect van de Brabantse netcongestie-aanpak, en de eerste reële uitval/groei in het bestand van 4.676 Brabantse installatiebedrijven.
Methodologie#
Dit rapport combineert openbare data van CBS, RVO, TNO, Holland Solar, Vereniging Warmtepompen, Techniek Nederland, Wij Techniek, Provincie Noord-Brabant, Netbeheer Nederland en Enexis met eigen marktscans en gesprekken met Brabantse installateurs uit het Ruberio-netwerk. Waar provinciale cijfers niet beschikbaar zijn, is gewerkt met landelijke data + Brabants populatieaandeel (~14,8%). Schattingen zijn als zodanig gemarkeerd.
Beperkingen. KvK-data is een momentopname; SBI-codes vangen niet altijd de feitelijke activiteit van een installateur. Verkoopcijfers van Vereniging Warmtepompen en Holland Solar zijn brancheschattingen, geen volledige tellingen. De extrapolatie naar Brabant veronderstelt evenredige verdeling, terwijl in werkelijkheid stedelijke en landelijke gemeenten verschillen. Lees dit rapport als richtinggevend, niet als precieze accountancy.
Update-cyclus. Dit document wordt jaarlijks bijgewerkt door Ruberio rond mei. Tussentijdse correcties verschijnen in de changelog onderaan. Suggesties voor extra data of bronnen: ruben@ruberio.nl.
Bronnen#
CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek)#
- Monitor Warmtepompen 2025 — cbs.nl/nl-nl/longread/aanvullende-statistische-diensten/2025/monitor-warmtepompen-2025
- Verkoopcijfers warmtepompen, 2024-2025 — cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2026/18/verkoopcijfers-warmtepompen-2024-2025
- Warmtepompen; aantallen, thermisch vermogen en energiestromen — cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/85523NED
- Groei aantal warmtepompen neemt af (2025) — cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/19/groei-aantal-warmtepompen-neemt-af
- Hernieuwbare energie in Nederland 2024 — Warmte en koude uit bodem en buitenlucht — cbs.nl/nl-nl/longread/rapportages/2025/hernieuwbare-energie-in-nederland-2024
- Voorraad woningen; eigendom, type verhuurder, bewoning, regio — cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/82900NED
- Energielabels woningen 2020–2023 (maatwerk) — cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2025/16/energielabels-woningen-31-12-2020-tot-en-met-31-12-2023
- Gemiddelde energietarieven voor consumenten — cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/85592NED
- Nederland in cijfers 2025 — Hoeveel woningen? — longreads.cbs.nl/nederland-in-cijfers-2025/hoeveel-woningen-zijn-er-in-nederland
TNO#
- Combinatie isoleren en warmtepompen verduurzaming corporatiewoningen (mrt 2026) — tno.nl/nl/newsroom/2026/03/combinatie-isoleren-warmtepomp
- De rol van energiebesparing in het energiesysteem — open.overheid.nl
- TNO 2025 R11163 — Achtergronddocument energietransitie — publications.tno.nl
- Omgaan met netcongestie bij maatschappelijk vastgoed (TNO 2025 R11667) — publications.tno.nl
RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland)#
- ISDE: Stand van zaken budget — rvo.nl/subsidies-financiering/isde/budget
- ISDE: wat wijzigt er vanaf 2025 — rvo.nl/onderwerpen/isde/isde-wat-wijzigt-er-2025
- ISDE: wat wijzigt er vanaf 2026 — rvo.nl/subsidies-financiering/isde/isde-wat-wijzigt-er-2026
- Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie (SpUk LAI) — rvo.nl/subsidies-financiering/spuk-lokale-aanpak-isolatie
- Hoe staat het met de opwek van zonne-energie in Nederland? — rvo.nl/onderwerpen/zonne-energie/monitoring
- Energieprojecten in Noord-Brabant — rvo.nl/onderwerpen/energieprojecten-nederland/energieprojecten-noord-brabant
Holland Solar / Dutch New Energy / Solar Magazine#
- Trendrapport 2025 — Holland Solar — hollandsolar.nl/actueel/trendrapport-2025
- Nationaal Solar Trendrapport 2025 (PDF) — dakenraad.nl
- Holland Solar: Nederland installeert 2 à 3 GWp jaarlijks tot 2030 — solarmagazine.nl
- Verkoop zonnepanelen –30%, klimaatdoel 2030 al gehaald — change.inc
- Aansluitstop dreigt in Brabant — Enexis geeft ruimte vrij — solarmagazine.nl
- Trendrapport: verkoop warmtepompen stijgt, onzekerheid blijft — solarmagazine.nl
- Markt voor thuisbatterijen groeit explosief (DNE Research) — solarmagazine.nl
- Romano Hagen: marktverdubbeling thuisbatterij in 2026 — solarmagazine.nl
Vereniging Warmtepompen#
- Verkoopcijfers: 60% groei begin 2025 — warmte-pompen.nl
- Sinds eind 2024: 1 op 12 woningen warmtepomp — warmte-pompen.nl
- CBS-cijfers 2024: groei verkoop neemt af — warmte-pompen.nl
- Warmte365 — 40% minder warmtepompen verkocht Q4 2024 — warmte365.nl
- Warmtepomp Trendrapport 2026 — warmte365.nl
Techniek Nederland & Wij Techniek#
- Branchecijfers Techniek Nederland — technieknederland.nl/bedrijfsvoering/management-ondernemerschap/branchecijfers
- Prognose werkgelegenheid technische installatiebranche tot 2030 (PDF) — technieknederland.nl
- Wij Techniek — Arbeidsmarktprognose 2025–2029 — wij-techniek.nl/nieuws/krapte-kansen-en-groei
- Installatietechniek Statistieken 2025 — installatie-shop.nl
Provincie Noord-Brabant#
- Brabantse energietransitie in cijfers — brabant.nl/actueel/nieuws/brabantse-energietransitie-cijfers
- Energie en gebouwde omgeving — brabant.nl/onderwerpen/energie/energie-en-gebouwde-omgeving
- Provincie presenteert Brabantse Aanpak Netcongestie — brabant.nl/actueel/nieuws/provincie-presenteert-brabantse-aanpak-netcongestie
- Begroting 2025 — Programma Ruimte en wonen — begroting.brabant.nl/begroting-2025/programma/programma-2-ruimte-en-wonen
- Bevolking en wonen in Brabant 2000–2025 — publicaties.brabant.nl
- Groei aantal woningen in Brabant versnelt weer — brabant.nl/actueel/nieuws/groei-aantal-woningen-brabant-versnelt-weer
- Bossche Dagblad — 1 op 11 Brabantse koopwoningen heeft warmtepomp — bosschedagblad.nl
Netbeheerders & netcongestie#
- Enexis Jaarverslag 2025 — publicaties.enexis.nl/jaarverslag/jaarverslag-2025
- Update netcapaciteit juni 2025 — Enexis — enexis.nl
- Deelnameverplichting congestiemanagement grote afnemers (Enexis) — enexis.nl
- Aantal thuisbatterijen Nederland — Zonneplan tracker (april 2026) — zonneplan.nl/thuisbatterij/aantal-thuisbatterijen-nederland
Klimaatakkoord & overheid#
- Klimaatakkoord — Gebouwde omgeving — klimaatakkoord.nl/gebouwde-omgeving
- Monitor Verduurzaming Gebouwde Omgeving 2025 — energy.nl/publications/monitor-verduurzaming-gebouwde-omgeving-2025
- Programma Verduurzaming Gebouwde Omgeving — Volkshuisvesting Nederland — volkshuisvestingnederland.nl
- Salderingsregeling stopt vanaf 2027 — Rijksoverheid — rijksoverheid.nl/onderwerpen/energie-thuis/salderingsregeling
- Wet beëindiging salderingsregeling (36.611) — Eerste Kamer — eerstekamer.nl/wetsvoorstel/36611_wet_beeindiging
- Klimaatplan voorstel (PDF) — zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-912870.pdf
- Onderuitputting ISDE — Ministerie van Financiën jaarverslag 2024 — rijksfinancien.nl
KvK & marktdata#
- 29.909 installatiebedrijven in Nederland (CompanyData / KvK) — companydata.com
- KvK — Klimaatakkoord wat betekent het voor installatiebedrijven — kvk.nl/advies-en-informatie/innovatie/duurzaam-ondernemen/klimaatakkoord
- Installatiebedrijven Eindhoven (Installatiebedrijf-gids) — installatiebedrijf-gids.nl
VvE & Warmtefonds#
- Nationaal Warmtefonds publiceert jaarverslag 2025: recordbedrag €506 mln — appartementeneigenaar.nl
- Verduurzaming VvE's — Volkshuisvesting Nederland — volkshuisvestingnederland.nl/onderwerpen/verduurzaming-vves
- VvE's benutten verduurzamingssubsidie nog beperkt — Vastgoed Actueel — vastgoedactueel.nl
- Kennisdossier inzicht in cijfers — VvE Professionals — vve.milieucentraal.nl
Faillissementen & marktconsolidatie#
- Faillissementen onder installateurs lopen op — Solar365 — solar365.nl
- Solar Fusion B.V. failliet — ZSP — zonnepanelenservicepunt.nl
- Faillissement installateurs door ingestorte vraag — zelfenergieproduceren.nl
Thuisbatterijen & HEMS#
- Thuisbatterijen in 2025 — Thuisbatterij.nl — thuisbatterij.nl/blog/thuisbatterijen-in-2025
- Marktgroei thuisbatterijen 2025 — InstallGroen — installgroen.nl
- Thuisbatterij statistieken 2026 — Allesoververduurzamen.nl — allesoververduurzamen.nl
- HEMS — Wat is het en hoe werkt het — Bolk — bolk.energy/kennisbank/hems
- HEMS en thuisbatterij in 2025 — Dysun — dysun.energy
- Energienerds — terugverdientijd thuisbatterij + nieuwe nettarieven — energienerds.nl
Changelog#
- 2026-05-09 — eerste editie 2026 gepubliceerd. Volgende update gepland mei 2027.
Over Ruberio#
Ruberio is een tweemansbureau uit Moergestel dat uitsluitend werkt voor verduurzamingsinstallateurs in Noord-Brabant. We bouwen websites die je vindbaar maken in jouw kilometer-cirkel en die de aanvragen leveren waar je op zit te wachten — geen showroom, wel een verkoper.
Pakketten lopen van €2.495 (compacte one-pager met SEO-fundament) tot €8.950+ (volledig multi-disciplinair platform met offerteflow, klantportaal en aftercare-integratie).
Heb je vragen bij dit rapport, of wil je weten waar jouw bedrijf zit in de Brabantse marktstructuur die we hierboven beschreven hebben? Plan een gesprek of mail rechtstreeks: ruben@ruberio.nl.
Dit rapport wordt jaarlijks bijgewerkt door Ruberio. Volgende editie: mei 2027.